जाजरकोट, ८ असोज । कर्णाली प्रदेशको जाजरकोट जिल्लाको सदरमुकाम खलंगाभित्रका अधिकांश सडक जीर्ण र अस्तव्यस्त बनेका छन्। जिल्लाको प्रशासनिक तथा प्रमुख व्यापारिक केन्द्र मानिने खलंगाका सडक ठाउँठाउँमा भत्किएर खाल्डाखुल्डी, धुलो र हिलोले भरिएका छन्। वर्षामा पानी र हिलो जम्ने, घाम लाग्दा धुलो उड्ने भएकाले बासिन्दा, पैदलयात्री, व्यवसायी र सवारी चालकको दैनिक आवतजावत कष्टकर बनेको छ।

सदरमुकाम भित्रिने तथा सरकारी कार्यालय, बजार र बस्तीलाई जोड्ने सडकको अवस्था वर्षेनि कमजोर हुँदै गएको छ। नियमित मर्मतसम्भार र स्तरोन्नति नहुँदा कतिपय स्थानमा सवारी चलाउनै कठिन भएको छ।

पैदलयात्री र विद्यार्थी बढी प्रभावित

खाल्डामा पानी जमेपछि हिँड्ने बाटो नै नरहने गरेको स्थानीयको गुनासो छ। विद्यालय जाने बालबालिका, ज्येष्ठ नागरिक र स्वास्थ्य संस्था जाने बिरामी सबैभन्दा बढी जोखिममा छन्। मोटरसाइकल चालकहरू चिप्लिएर दुर्घटनामा पर्ने खतरा रहेको बताउँछन्। [स्थानीयको नाम र भनाइ]

धुलो र हिलोले स्वास्थ्य तथा व्यवसायमा असर

सुक्खा मौसममा सवारी गुड्दा उड्ने धुलोले सडक छेउका घर र पसलमा समस्या पारेको व्यवसायीहरू बताउँछन्। धुलोले श्वासप्रश्वासजन्य समस्या बढाउन सक्ने भएकाले बालबालिका र वृद्धवृद्धामा थप जोखिम हुने स्वास्थ्यकर्मीहरूको भनाइ छ। [स्वास्थ्यकर्मी वा व्यवसायीको भनाइ] वर्षामा भने व्यापार नै प्रभावित हुन्छ, ग्राहक कम आउँछन् र सामान ओसारपसार महँगो पर्छ।

विद्युत् आपूर्ति पनि अनियमित

सडकसँगै सदरमुकाममा विद्युत् आपूर्तिको समस्या पनि छ। बत्ती आउने–जाने भइरहँदा घरपरिवार, कार्यालय, व्यवसाय र सञ्चार सेवा प्रभावित भएका छन्। [नेपाल विद्युत् प्राधिकरणको प्रतिक्रिया]

सडक कसको जिम्मेवारी?

नेपालको संविधानअनुसार सडकको जिम्मेवारी सङ्घ, प्रदेश र स्थानीय तहबीच बाँडिएको हुन्छ। सदरमुकामभित्रका सडक कुन तहको सरकारको जिम्मामा पर्छन्, त्यसका लागि कति बजेट छुट्याइएको छ, अहिलेसम्म कति खर्च भयो र मर्मतको योजना के छ भन्ने कुरा सार्वजनिक हुनुपर्ने स्थानीयको माग छ। [चालु आर्थिक वर्षको बजेट रकम] पटक–पटक ध्यानाकर्षण गराउँदा पनि दीर्घकालीन समाधान नदेखिएको उनीहरूको गुनासो छ।

नाली व्यवस्थापन नहुँदा सडक थप बिग्रँदै

सडक बिग्रनुको एउटा प्रमुख कारण नाली र पानी निकासको अभाव हो। वर्षाको पानी सडकमै बग्दा कालोपत्रे र माटो दुवै काटिने भएकाले सामान्य मर्मत गरे पनि केही समयमै सडक फेरि बिग्रने गर्छ। सडक निर्माणसँगै नाली, कल्भर्ट र पर्खाल पनि व्यवस्थित गरिनुपर्ने सडक प्रविधिका जानकारहरूको सुझाव छ।

नागरिकका माग

-खाल्डाखुल्डी पुर्ने र धुलो नियन्त्रणका लागि तत्काल मर्मत

-नाली र पानी निकासको व्यवस्था

-बजेट, ठेकेदार र कामको प्रगति सार्वजनिक गरिनुपर्ने

-दीर्घकालीन र टिकाउ सडक स्तरोन्नतिको ठोस योजना

-नियमित विद्युत् आपूर्ति

जवाफदेहिताको प्रश्न

सदरमुकामको सडक आवतजावतको विषय मात्र होइन, जिल्लाको व्यापार, पर्यटन, स्वास्थ्य सेवा र प्रशासनिक पहुँचसँग जोडिएको आधारभूत पूर्वाधार हो। २०८० सालको भूकम्पपछि जिल्लामा पुनर्निर्माण र सेवा पहुँचको आवश्यकता झन् बढेको सन्दर्भमा सदरमुकामका सडक यस्तो अवस्थामा रहनु गम्भीर विषय हो। जिल्लाको प्रशासनिक केन्द्रमै नागरिकले सहज र सुरक्षित आवतजावतका लागि कहिलेसम्म धुलो, हिलो र खाल्डाखुल्डी सहनुपर्ने भन्ने प्रश्न उठेको छ।

सम्बन्धित स्थानीय तह र सडक हेर्ने निकायको आधिकारिक धारणा, बजेट विवरण र आगामी योजना सार्वजनिक भएपछि यस विषयको वास्तविक अवस्था अझ स्पष्ट हुनेछ। [स्थानीय तह/पूर्वाधार कार्यालयको प्रतिक्रिया]